Onze waardering:
5/5

David Grossman | De prijs die we betalen

David Grossman (1954) is een van de bekendste Israëlisch Joodse schrijvers, in zijn eigen woorden volstrekt seculier. Hij heeft een groot aantal publicaties op zijn naam, waaronder romans, non-fictie en kinderboeken. Vier van zijn boeken zijn verfilmd. Zijn boeken zijn vertaald in meer dan 30 talen, waarvan er 23 in het Nederlands. Sinds 1984 is hij met 21 prijzen onderscheiden, waaronder de  prestigieuze Man Booker International Prijs en als laatste, in 2022, de Erasmus prijs.

Titel:
Subtitel:
Auteur :
Vertaling :

Uitgever :
Druk :
Eerste Druk:
Pagina’s :
Prijs :

De prijs die we betalen
Essays
David Grossman             Sylvie Hoyinck, Ruben Verhasselt, De Standaard.         Cossee
Paperback
28 november 2023
91 pagina’s                           €16,99

Dat de moeder van DG werd geboren, in het toen nog mandaatgebied Palestina, vóór de stichting van de staat Israël en zijn vader in 1933 emigreerde uit Polen, maken de schrijver, die met zijn gezin woont en werkt in Jeruzalem, een  betrouwbare getuige van de turbulente geschiedenis van Palestina en Israël, en de omliggende landen gedurende zijn leven. Rechtvaardigheidsgevoel en geëngageerdheid hebben hem tot vredes activist gemaakt. In 2006 riep hij, samen met zijn collega schrijver Amos Oz (1939-2018), de toenmalige regering Ehud Olmert op, om de aanvallen op Libanon te staken. Twee dagen later sneuvelde zijn op een na oudste zoon URI in de Israëlisch Libanese oorlog. Het heeft zijn visie over een mogelijk oplossing van het conflict niet aangetast, wellicht zelfs versterkt.

Dit boekje is een bundeling van 8 essays die DG schreef tussen 22 mei 2021 en 10 oktober 2023, aangevuld met de speeches die hij gaf bij de uitreiking van de Man Booker International prijs (2017) en de Erasmus prijs (2022).

Het eerste essay, is geschreven 3 dagen na de weerzinwekkende terreuraanval van Hamas op Israëlische burgers. DG schrijft dat de gebeurtenissen niet in woorden zijn te vatten. Echter, de innerlijk woede spat van de bladzijden, zowel richting Hamas als richting de regering van Benjamin Netanyahu. De steeds sterker toenemende afbraak van de rechtsstaat onder deze regering, die in de laatste negen maanden, voorafgaand aan 10/07, iedere week honderd duizenden Israëlische burgers op de been bracht, een enkele keer zelfs meer dan een miljoen, onder aanvoering van de Black Flag beweging van Shikma Bressler, hebben dit gevoel ongetwijfeld versterkt.

In essay 1 “Wie zullen wij Israëli’s zijn als wij na deze tragedie herrijzen uit de as” doet DG een hypothese: Israël zal na de oorlog veel rechtser, militanter en racistischer zijn. Door de oorlog zullen de stereotypen en vroegere uiterst radicale en haatdragende overtuigingen worden gelegitimeerd in het bewustzijn. We zijn inmiddels 3 maanden verder en de contouren hiervan beginnen zich duidelijk af te tekenen. Niet alleen DG, maar een groot deel van de Israëlische bevolking is het vertrouwen in “Mr. Security”, zoals Benjamin Netanyahu vaak wordt genoemd, verloren.

Van de daarop volgende 7 essays, is meer dan de helft geschreven in 2023. Ze geven een indringend beeld van de situatie een beide zijden van het conflictgebied. Enerzijds van de Palestijnen in bezet gebied, zowel in Gaza als op de  Westelijke Jordaanoever, anderzijds van de verscheurde Israëlische politiek. 

DG heeft een groot historisch besef, dat zich vooral uit in het begrip dat een mogelijke oplossing die tot een duurzame vrede kan leiden, recht moet doen een het verlies en de pijn van beide partijen. Hoewel seculier, paart hij dat aan kennis van en aantal religieuze teksten.

In Essay 2, genaamd “Israël in Chaos” refereert hij aan Jesaja (5:20-25): Wee hun die zeggen dat goed slecht is en dat slecht goed is, dat duisternis licht is en licht duisternis, dat bitter zoet is en zoet bitter.

In Essay 3 “Wat is een Joodse Staat” verwijst hij naar de tekst bij de ingang van het hooggerechtshof: Vreemdelingen en geboren Israëlieten moeten volgens dezelfde norm worden berecht. (Genesis 24:22). In de aansluitende alinea omschrijft hij een soort verzorgingsstaat waarbij hij meteen anticipeert op de vraag: Wat is er Joods aan uw ideale staat? Het antwoord is simpel: Die is Joods omdat de meeste van deze wensen, deze maatschappijvisie en deze wereldbeschouwing al zijn verwoord, in het Hebreeuws, in de Bijbel. Bovendien zouden ze nu waar worden in een staat waarin de Joden de meerderheid vormen, en ‘meerderheid’ is in dit geval niet alleen een statistisch gegeven… om daar 2 alinea’s verder aan toe te voegen: Nu is deze minderheid zogezegd een meerderheid. Dit brengt een grote verantwoordelijkheid met zich mee en vereist gevoeligheid, empathie en een soort ‘verwerkingsproces van de geschiedenis’, waarvan ik me afvraag of we ertoe in staat zijn, om tot slot vast te stellen. Een Joodse Staat is het nationaal thuis van het Joodse volk en hij beschouwt de volledige gelijkheid van al zijn burgers als zijn grote menselijke test en als  de verwezenlijking van het visioen van zijn profeten en oprichters. Op subtiele wijze worden religieuze fanatici terecht gewezen.

In essay 8 “Geen beschaving zonder gelijkheid” gaat hij nog een keer in op de recente politieke cultuur van willekeur, manipulatie, discriminatie en onzekerheid voor grote groepen van de Israëlische samenleving. Hij eindigt met woorden, die richting kunnen geven aan broodnodige positieve ideeën, die in de nabije toekomst de richting kunnen bepalen om het noodzakelijke pad naar een oplossing te bewandelen.

DG is een gevoelig en oprecht mens, met een sterk rechtvaardigheidsgevoel, in staat zich boven de partijen te stellen en oplossingen na te streven die alle partijen ten goede komen. Er zou weer wederzijds respect kunnen ontstaan op weg naar een mogelijk duurzame vrede. DG mag dan vredes activist zijn, maar hij is geen politicus, ondanks het stempel dat zijn opponenten en bevooroordeelde media hem geven, want recht en rechtvaardigheid zijn links noch rechts.

Het is pijnlijk te moeten zien dat een groot schrijver als DG, wordt beschimpt door de Israëlische regeringsleider Benjamin Netanyahu. Al in 2015, trok DG zijn kandidatuur in voor de Israëlische Literatuur Prijs, omdat deze probeerde 2 leden uit de jury te laten verwijderen omdat ze anti-Zionist zouden zijn.

Als Stockholm scherp oplet en politiek bewust blijft, dan zullen ze David Grossman en Shikma Bressler samen al op hun shortlist hebben staan, voor de Nobel prijs voor de vrede. Een stimulans voor zij die strijden naar de rechtstaat en voor een eerlijke vrede.

Persoonlijk hoop ik dat veel mensen dit boekje zullen lezen, koop het en deel het met zo veel mogelijk vrienden en kennissen. Het breekt door de huidige storm van geweld en maakt de mens weer zichtbaar. Het laat zien dat we te allen tijde, onderscheid moeten blijven maken, tussen de regering van een land en haar bevolking.

Frans Gzella, Zeeland, 09 januari 2024.

David Grossman | De prijs die we betalen